Gen yon seri moun ki viv nan yon ep\u00f2k, ki rive make lespri non s\u00e8lman moun ki nan menm ep\u00f2k la, men tou, moun ki vini menm apr\u00e8 yo. Aksyon moun sa yo f\u00e8 non yo enskri pi lwen pase tan yo t ap viv la, pou yo vin tounen referans pou jenerasyon ki vin apre yo. Nan listwa endepandans Ayiti, Dessalines ak Capois se 2 non ki rezonen ak lide sa. Mwen konsyan de tout preyokipasyon yon paw\u00f2l konsa kapab charye d\u00e8y\u00e8 l, men nou ka dak\u00f2 sou grenn bagay sa a: non Dessalines ak Capois rete grave tankou 2 senb\u00f2l angajman ak sakrifis. Se sou dimansyon sa yo, atik sa a pral chita.<\/p>\n\n\n\n
Nou dak\u00f2 chak ep\u00f2k vini ak reyalite pa yo. Nou dak\u00f2 tou, Dessalines ak Capois te viv nan yon ep\u00f2k ki diferan de jodi a sou pr\u00e8ske tout asp\u00e8 yo, men sa pa ka anpeche nou mezire dimansyon angajman, sakrifis ak risk yo nan tan n ap viv la.<\/p>\n\n\n\n
Apre plis pase 2 sy\u00e8k depi peyi nou pran endepandans, gen yon kesyon nou poko janm rive reponn ak aksyon konkr\u00e8: Kisa nou menm ayisyen ki ap viv nan tan mod\u00e8n sa, ki gen tout resous sa yo ki antoure nou, deside f\u00e8 pou peyi a?<\/p>\n\n\n\n
Nan dat premye janvye 1804, nan pwoklamasyon endepandans lan, Dessalines te itilize yon seri paw\u00f2l ki te rezime tout nanm batay li t ap mennen an. Paw\u00f2l sa yo pwouve se pa t\u00e8t li s\u00e8lman li te w\u00e8, men se pito enter\u00e8 nasyon an :<\/p>\n\n\n\n
\u00ab Mwen vle raple n ke m sakrifye tout bagay pou m defann nou, paran nou yo, pitit nou yo, rich\u00e8s nou yo e jounen jodi a tout sa m genyen k\u00f2m rich\u00e8s se lib\u00e8te n. \u00bb<\/em> _Jean Jacques Dessalines<\/em><\/p>\n\n\n\n Dessalines pa t pale de lajan, ni kay, ni tit men li te pito konsidere lib\u00e8te peyi a k\u00f2m pi gwo rich\u00e8s li. Jounen jodi a, konbyen Ayisyen ki ka pale de chanjman ak devlopman peyi a k\u00f2m rich\u00e8s yo? \u00c8ske nou ka menm pale de lib\u00e8te vre nan sikonstans n ap viv yo jodi a? Kesyon yo anpil, mwen pap ka rive poze tout nan s\u00e8l grenn atik sa.<\/p>\n\n\n\n Nan moman nou ye la, se plis pase yon devwa nou genyen pou nou s\u00e8vi av\u00e8k listwa nou pou nou pran responsablite nou k\u00f2m sitwayen. Dat istorik pa ta dwe s\u00e8lman la pou raple nou sa zans\u00e8t tankou Dessalines, Capois, Sanite, Christophe, te f\u00e8, men se tou yon rap\u00e8l pou nou ekri pw\u00f2p istwa nou pou jenerasyon ki ap vini yo.<\/p>\n\n\n\n Nou pa kapab bliye Capois \u201clanm\u00f2\u201d k\u00f2m egzanp kouraj ak det\u00e8minasyon ki dwe enspire nou jodi a. Listwa rakonte pandan batay V\u00e8ty\u00e8 a, 18 novanm 1803, apr\u00e8 cheval li fin tonbe, li leve epi li kontinye motive r\u00e8s s\u00f2lda yo : \u00ab En Avant! En Avant! \u00bb. Capois pa rete grave nan listwa paske li te f\u00e8 yon b\u00e8l diskou, men pito paske li te aji. Se nan aksyon sa nou kapab w\u00e8 yon l\u00f2t dimansyon angajman : kapasite pou kontinye avanse malgre k\u00e8 sote.<\/p>\n\n\n\n Mwen panse moman rive pou nou menm jodi a kriye : \u00ab En Avant! En Avant! \u00bb pou peyi nou.<\/p>\n\n\n\n Lide a, nan atik sa, se pa pou nou repwodui batay Dessalines ak Capois yo. Sakrifis jodi a pa vle di neses\u00e8man aji menm jan ak ewo yo, paske kont\u00e8ks la ak reyalite yo diferan. Kesyon an se pito : nan reyalite pa nou an, kisa responsablite ak sakrifis vle di?<\/p>\n\n\n\n Sakrifis jodi a kapab vle di aji tankou sitwayen responsab nan tout sa w ap f\u00e8. Li ka vle di tou bay tan w, en\u00e8ji w ak tout resous ou pou yon seri koz ki depase enter\u00e8 endividy\u00e8l. Li sitou vle di toujou mete enter\u00e8 peyi a devan tout l\u00f2t enter\u00e8. Se sa k ap defini ki dimansyon sitwayen ou ye.<\/p>\n\n\n\n Kisa jenerasyon sa a ap kite pou sa k ap vini yo ? Li pa n\u00f2mal pou tout sa ki f\u00e8 nou par\u00e8t gran nan zye mond lan genyen plis pase 200 lane. Nou dak\u00f2 yon p\u00e8p dwe s\u00e8vi ak listwa l pou l vanse, men yon p\u00e8p pa kapab chita ap viv nan pase l. Nan anviwon 60 lane ank\u00f2, gen anpil chans pou majorite moun ki li atik sa a pa sou t\u00e8 sa a ank\u00f2. Kisa nou vle kite k\u00f2m eritaj pou sa k ap vini yo?<\/p>\n\n\n\n Se moman pou nou mennen pw\u00f2p batay nou pou enter\u00e8 peyi a, se mey\u00e8 fason n ap ka kite zans\u00e8t nou yo repoze nan lap\u00e8. Paske, se vre yon p\u00e8p ki neglije listwa l se yon p\u00e8p av\u00e8g, men yon p\u00e8p ki ap viv nan pase l s\u00e8lman se yon p\u00e8p ki sispann viv.<\/p>\n\n\n\n Ansanm, an nou kreye pw\u00f2p listwa nou, make tan pa nou, pandan n ap enspire de pase nou pou nou avanse.<\/p>\n\n\n\n